Mae AS Gogledd Cymru, Mark Isherwood, wedi siarad yn y Senedd am yr heriau sy'n wynebu Hosbisau Cymru a gofynnodd i Lywodraeth Cymru pa gamau maen nhw'n eu cymryd i fynd i'r afael â nhw.
Wrth holi'r Prif Weinidog yng nghyfarfod y Senedd heddiw, cyfeiriodd Mr Isherwood at gau gwasanaethau hanfodol fel Hosbis Shalom House yn Sir Benfro ac uned cleifion mewnol pedwar gwely Dewi Sant yng Nghaergybi, a gofynnodd beth sy'n cael ei wneud i atal rhagor o gau.
Meddai yn y Senedd:
“Yn amlwg, mae hosbisau Cymru yn allweddol i'r ddarpariaeth honno yn y cartref, yn y gymuned ac o ran gwelyau, ond maen nhw'n dweud wrthyf i, fel cadeirydd y grŵp trawsbleidiol ar ofal hosbisau a lliniarol, fod angen iddyn nhw wybod beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i'w rhoi nhw ar sail fwy cynaliadwy ac atal cau gwasanaethau hanfodol ymhellach fel Hosbis Tŷ Shalom yn sir Benfro ac uned cleifion mewnol pedwar gwely gan Hosbis Dewi Sant yng Nghaergybi.
“Mae Hosbisau Cymru yn ddiolchgar iawn am y £3 miliwn o gefnogaeth a roddodd Llywodraeth Cymru yn ddiweddar, ond maen nhw'n dweud na fydd hyn yn eu rhoi nhw ar sail gynaliadwy, ac na all hwnnw fod yn setliad cyllido cynaliadwy fel addawyd gan Lywodraeth Cymru.
“Eleni, maen nhw'n ymdopi â'r gost o £1.3 miliwn o gynnydd yswiriant gwladol, ochr yn ochr ag effeithiau costau cynnydd blynyddol 'Agenda ar gyfer Newid', a fydd yn arwain at gynnydd amcangyfrifedig o 3.6 y cant o ran costau staffio dros 2025-26.
“Sut, felly, mae Llywodraeth Cymru yn helpu i fynd i'r afael â'r heriau hyn, yn y flwyddyn ariannol hon ac yn y gyllideb ddrafft ar gyfer 2026-27 fel ei gilydd, a thrwy wneud hynny, yn helpu i ddiogelu gwasanaethau lliniarol a gofal diwedd oes hanfodol i filoedd o blant ac oedolion ledled Cymru?”
Yn ei hymateb, dywedodd y Prif Weinidog fod Llywodraeth Lafur Cymru "wedi cynyddu buddsoddiad mewn hosbisau" ac wedi "cryfhau safonau cenedlaethol".
Y tu allan i'r cyfarfod, ychwanegodd Mr Isherwood:
"Ar gyfartaledd, mae bron i 70 y cant o'r gost o ddarparu gwasanaethau Hosbis yn cael ei dalu drwy ymgyrchoedd codi arian yr Hosbisau eu hunain. Gyda'i gilydd, mae Hosbisau yn buddsoddi tua £30 miliwn o arian elusennol yn y system Iechyd a Gofal yng Nghymru bob blwyddyn.
"Fodd bynnag, er bod Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi £5.5 miliwn ar gyfer Hosbisau ym mis Ebrill, yn ogystal â'r £3 miliwn o gyllid Hosbis cylchol a gyhoeddwyd yng nghyllideb 2025 i 2026, dyrannwyd yr arian ar gyfer blwyddyn ariannol 2024-25, ac mae Hosbisau Cymru wedi galw ar Lywodraeth Cymru i ddarparu £5.9 miliwn o gyllid Hosbis yn ystod y flwyddyn ar unwaith i ddechrau talu'r costau ychwanegol a ddilynodd Gyllideb Hydref 2024 Canghellor y DU."
