Wrth ymateb i'r Datganiad gan y Prif Weinidog ddoe ar Ymchwiliad Covid-19 y DU: Adroddiad Modiwl 2, gofynnodd AS Gogledd Cymru, Mark Isherwood, pa gamau y bydd Llywodraeth Cymru nawr yn eu cymryd i fynd i'r afael â'r materion difrifol a godwyd yn yr adroddiad.
Siaradodd Mr Isherwood fel Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus, sy'n craffu ar adroddiad Modiwl 1 Ymchwiliad Covid y DU, ac mae hefyd wedi cael y dasg o graffu ar ganfyddiadau Modiwl 2.
Felly gofynnodd hefyd i Lywodraeth Cymru, "pa sicrwydd pendant y gallwch ei ddarparu y byddwch yn cefnogi craffu manwl a thryloyw ar y canfyddiadau difrifol a gynhwysir yn adroddiad Modiwl 2?".
Meddai:
“Mae ein gwaith presennol yn adeiladu ar adroddiad Pwyllgor Diben Arbennig COVID-19 Cymru drwy archwilio bylchau ym mharodrwydd ac ymateb Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill ar gyfer pandemig.
“Byddwn hefyd yn asesu pa mor bell y mae Llywodraeth Cymru wedi gweithredu ar argymhellion modiwl 1, gan gynnwys gwelliannau i gynlluniau ar gyfer argyfyngau sifil posibl a pharodrwydd yn y dyfodol.
“Rydym wedi dechrau casglu tystiolaeth i lywio'r ymchwiliad hwn y mis hwn, ac yn bwriadu adrodd yn gynnar y flwyddyn nesaf er mwyn caniatáu i Lywodraeth Cymru ymateb cyn ei ddiddymu.”
O ran canfyddiadau Modiwl 2 y cyfeirir atynt yn natganiad y Prif Weinidog, dywedodd Mr Isherwood:
“Mae'r adroddiad hwn yn rhoi pwyslais sylweddol ar Gymru ac yn nodi carreg filltir bwysig i'r rhai sy'n chwilio am atebion, ochr yn ochr ag ymrwymiad i ddysgu gwersi a gweithio gyda Llywodraethau datganoledig.
“Mae canfyddiadau'r adroddiad modiwl 2 yn bryderus.
“Pa gamau y byddwch yn eu cymryd i fynd i'r afael â'r dystiolaeth a ganfu'r ymchwiliad o ddiffyg camau pendant gan Lywodraeth Cymru, gorddibyniaeth ar Lywodraeth y DU o ran gwneud penderfyniadau ac ymateb cychwynnol, cyfraddau marwolaethau uchel a chamgymeriadau dro ar ôl tro?
“Hefyd, pa gamau y byddwch yn eu cymryd i fynd i'r afael â datganiadau gan gadeirydd yr ymchwiliad bod yr amgylchiadau a arweiniodd at benderfyniad Llywodraeth Cymru i osod cyfnod o gyfyngiadau symud COVID adeg Nadolig 2020 ledled Cymru yn anfaddeuol a bod Gweinidogion Cymru wedi methu â chymryd camau pendant yn erbyn, rwy'n dyfynnu, amrywiolyn COVID 'cwbl ragweladwy', gan arwain at y cyfyngiadau symud?
“Bydd y pwyllgor yn neilltuo amser ar gyfer adroddiad modiwl 2 yn y flwyddyn newydd, ond, fel yr wyf wedi dweud ar y cofnod o'r blaen, bydd ein gwaith ar hyn yn gyfyngedig, o ystyried y cyfnod hwyr yn nhymor y Senedd.”
Pwysleisiodd Mr Isherwood nad yw'r Pwyllgor “yn cymryd lle ymchwiliad penodol ledled Cymru ac ni all ein gwaith mewn unrhyw ffordd fod cystal â dyfnder ymchwiliad cyhoeddus o'r fath.”
Ychwanegodd:
“Fodd bynnag, rydym wedi ymrwymo i dynnu sylw at bryderon a gosod y sylfaen ar gyfer craffu pellach gan ein pwyllgor olynol ac o bosibl pwyllgorau polisi eraill yn y seithfed Senedd yn adroddiad etifeddiaeth y pwyllgor.
“Pa sicrwydd pendant y gallwch ei ddarparu y byddwch yn cefnogi craffu manwl a thryloyw ar y canfyddiadau difrifol a gynhwysir yn adroddiad modiwl 2? A sut y byddwch chi'n sicrhau bod Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu â'r broses graffu honno mewn ffordd gwbl adeiladol?
