Mae’r AS Rhanbarthol dros Ogledd Cymru, Mark Isherwood, wedi galw am well ymwybyddiaeth o Syndrom Tourette er mwyn sicrhau bod y rhai sydd â'r cyflwr yn derbyn "y ddealltwriaeth, yr urddas a'r gefnogaeth y maent yn eu haeddu”.
Wrth siarad yn y Ddadl Fer heddiw yn y Senedd ar “Yr angen am gynllun cenedlaethol i wella gwasanaethau syndrom Tourette”, dywedodd Mr Isherwood bod angen chwalu nifer o fythau sy'n gysylltiedig â'r cyflwr.
Galwodd felly am weithredu i wella ymwybyddiaeth o'r anhwylder.
Meddai:
“Mae syndrom Tourette, anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd ac awtistiaeth yn gyflyrau niwroddatblygiadol gydol oes gwahanol a all gyd-ddigwydd, gan rannu rhai symptomau a nodweddion sy'n gorgyffwrdd.
“Mae syndrom Tourette, fel y clywsom, wedi ei gamddeall yn eang, wedi'i gam-ddisgrifio gan un o'r mythau mwyaf parhaus mai mater syml o iaith anweddus anfwriadol yw syndrom Tourette. Mewn gwirionedd, dim ond lleiafrif bach o bobl â syndrom Tourette sydd â coprolalia, rhegi anwirfoddol, gydag amcangyfrifon yn ei osod ar oddeutu 10 y cant o'r rhai sydd â'r cyflwr.
“Mae'r rhan fwyaf o bobl yn profi cyfuniad o anhwylderau tic echddygol a lleisiol, fel clipian llygad, clirio'r gwddf neu ailadrodd synau.
“Yng Nghymru, mae syndrom Tourette ymhell o fod yn brin. Mae'n effeithio ar oddeutu un o bob 100 o blant, ond mae teuluoedd yn parhau i wynebu amseroedd aros hir am ddiagnosis a diffyg cymorth arbenigol cyson ar draws y byrddau iechyd.
“Heb lwybrau priodol, mae llawer o blant yn cael eu gadael i frwydro gyda gorbryder, ynysu cymdeithasol a chyflyrau niwroddatblygiadol ychwanegol.
“Drwy herio camsyniadau a gwella ymwybyddiaeth, gallwn sicrhau bod plant ac oedolion â syndrom Tourette yng Nghymru yn cael y ddealltwriaeth, yr urddas a'r gefnogaeth y maent yn eu haeddu.”
