Heddiw, mae’r AS Rhanbarthol dros Ogledd Cymru, Mark Isherwood, wedi herio Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol a Thai ynghylch ei honiadau bod Llywodraeth Cymru ar y trywydd iawn i ddarparu 20,000 o gartrefi cymdeithasol newydd i'w rhentu.
Yn ymateb i Ddatganiad Ysgrifennydd y Cabinet 'Mwy o Gartrefi' yng nghyfarfod y Senedd y prynhawn yma, dywedodd Mr Isherwood nad oedd y Datganiad yn darparu'r darlun llawn.
Meddai:
"Pan gyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei rhaglen bum mlynedd ar gyfer llywodraethu hyd at Ebrill 2026, roedd yn cynnwys yr ymrwymiad penodol i adeiladu 20,000 o gartrefi cymdeithasol carbon isel newydd i'w rhentu’.
“Rydych chi'n dweud heddiw eich bod ar y trywydd iawn i ddarparu 20,000 o gartrefi ychwanegol i'w rhentu yn y sector cymdeithasol erbyn mis Tachwedd—chwe mis yn hwyr—ond fe wnaethoch chi fethu â dweud eich bod wedi ychwanegu cartrefi nad ydynt yn adeiladau newydd ac nad ydynt ar gyfer rhent cymdeithasol, gan gynnwys cartrefi rhent canolradd a chynlluniau rhannu perchnogaeth.
“Pam nad ydych chi'n gwneud hyn yn glir, neu'n cyfeirio at y data swyddogol sy'n dangos:
· bod Llywodraeth Cymru wedi gostwng tai cymdeithasol newydd yng Nghymru dros 70 y cant yn nhri thymor cyntaf y Cynulliad, y Senedd bellach, o 1999, a oedd yn cynnwys Llywodraeth glymblaid Llafur-Plaid Cymru;
· bod adolygiad tai y DU yn 2012 wedi dweud bod gan Lywodraeth Cymru y lefel gyfrannol isaf o wariant tai o bell ffordd erbyn 2010 o unrhyw un o'r pedair gwlad yn y DU;
· mai dim ond chwe blynedd a gymerodd Llywodraeth Geidwadol y DU o 2010 i gyflawni dwywaith cymaint o dai cyngor yn Lloegr, gyda'r Llywodraeth Lafur flaenorol, tra bod Cymru ar ei hôl hi;
· neu hyd yn oed y llynedd, Cymru oedd yr unig genedl yn y DU i weld llai o gofrestriadau cartrefi newydd nag yn 2012?”
Yn ei hymateb, rhoddodd Ysgrifennydd y Cabinet y bai ar Lywodraeth Geidwadol flaenorol y DU.
Yn siarad ar ôl y cyfarfod, dywedodd Mr Isherwood:
"Cafodd rhybuddion o 2004 gan y Sector Tai cyfan yng Nghymru fod argyfwng tai o'n blaenau pe na bai Llywodraeth Cymru yn newid eu tactegau eu hanwybyddu dro ar ôl tro.
"Mae’r sector tai wedi cael ei ddatganoli ers 1999 ac nid oedd trosglwyddo'r baich i Lywodraeth Geidwadol y DU ar ôl 2010 yn gysur i'r miloedd o aelwydydd Cymru sydd wedi'u heffeithio gan argyfwng tai Cymru heddiw, yn enwedig pan fo cyflenwi cartrefi newydd yng Nghymru wedi llusgo y tu ôl i weddill y DU waeth pa Blaid sydd wedi bod yn Llywodraeth y DU."
